Türkiye Suriyelilere 30 milyar dolar harcadı mı?

08 Ara 03:01 1745 Türkiye

Zülfikar Doğan Suriyeli Mülteciler

Suriyeli sığınmacılara yapılan harcamalarla ilgili olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve hükümet üyelerinden gelen farklı açıklamalar kafalardaki soru işaretlerinin artmasına neden oldu

Al Monitor - Zülfikar Doğan

ANKARA -- Suriyeli sığınmacılara yapılan harcamalarla ilgili olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve hükümet üyelerinden gelen farklı açıklamalar kafalardaki soru işaretlerinin artmasına neden oldu. Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu Suriyeli sığınmacılara 30 milyar dolar harcandığını söyleyen Erdoğan’dan bu kadar paranın gerçekten Suriyelilere harcanıp harcanmadığını ispatlamasını istiyor.

Kılıçdaroğlu halkın vergileriyle toplanan paraların hesabının şeffaf şekilde halka verilmesi gerektiğini belirterek mecliste Erdoğan’a şöyle seslendi: “Sen gittin her tarafta dedin ki Suriyelilere 30 milyar dolar para harcadım. 30 milyar dolar dile kolay. Bakıyoruz Suriyelilere çoğu dilenci, gariban bu insanlar. Açlıktan ölen Suriyeli var. Sordum, sen ta gidip Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda ‘30 milyar dolar para verdim’ diyorsan bunu açıkla. Bir daha sorayım: Sevgili Erdoğan gözlerinden öperek bir soru daha soruyorum. 30 milyar doları ne zaman, nerede, kimin için harcadın?”

Bu yılın şubat ayında İçişleri Bakanı Süleyman Soylu 2011’den bu yana Suriyelilere yapılan harcamaların 25 milyar dolar olduğunu açıklamıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise önce 8 Temmuz’da Hamburg’daki G-20 zirvesinde, ardından 19 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmalarda Suriyelilere harcanan tutarı 30 milyar dolar olarak açıkladı. Başbakan Binali Yıldırım da ağustos ayında dünyada en çok mülteci barındıran ülkenin Türkiye olduğunu belirterek Suriyelilere bugüne kadar 30 milyar dolar harcandığını söyledi. Başbakan Yıldırım 27 Kasım’da Londra’da sığınmacılar için yapılanları aktarırken 250 bin Suriyeli bebeğin Türkiye’de doğduğunu, 600 bin Suriyeli çocuğun ise okullarda eğitim gördüğünü anlattı.

Kültür ve Turizm Bakanı Numan Kurtulmuş 2015 eylülünde Başbakan Yardımcısı ve Hükümet Sözcüsü sıfatıyla Suriyeliler için yapılan harcamaların 7,6 milyar dolara ulaştığını açıklamıştı.

Erdoğan’ın, Başbakan’ın, bakanların açıklamalarındaki farklı tutarlara bakıldığında Suriyeliler için yapılan harcamalar iki yılda 23 milyar dolar, beş ayda ise 5 milyar dolar birden artmış. Oysa Suriyeli sığınmacıların sayısında son birkaç yılda olağanüstü bir artış ya da yeni bir göç dalgası söz konusu değil.

İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı’nın resmi web sitesinde sürekli güncellenen veriler de bunu gösteriyor. 16 Kasım 2017 itibarıyla devlete ait Geçici Barınma Merkezleri’nde 228 bin 408 Suriyeli barınıyor. Barınma merkezlerinin dışında kendi imkânlarıyla yaşayan 3 milyon 92 bin 406 kişiyle birlikte Türkiye’deki toplam Suriyeli sayısı 3 milyon 320 bin 814.

30 milyar dolarlık tutara göre Suriyeli başına en az 9 bin 33 dolar (yaklaşık 35 bin TL) harcanmış oluyor. Bu, dört kişilik Suriyeli bir aileye yapılan harcamanın 36 bin doları bulması anlamına geliyor. Büyük bölümü çok çocuklu, kalabalık ailelerde ise tutarın katlanarak yükselmesi gerekiyor. Burada, Türkiye’de asgari ücretin aylık bin 400 TL (368 Dolar) olduğunu ve milyonlarca Türk vatandaşının asgari ücretle çalıştığını hatırlatalım.

Öte yandan İnsani Gelişim Vakfı (İNGEV) Başkanı Vural Çakır Türkiye’deki Suriyelilerin kurduğu şirket sayısının 8 bin 100’e ulaştığını, bu şirketlerde istihdam edilenlerin 100 bini bulduğunu belirtiyor. Gaziantep başta olmak üzere bazı illerde Suriyelilerin kurduğu şirketler gıda, konfeksiyon, ayakkabı gibi sektörlerde il ekonomisinde öne çıkıyor. Yani binlerce Suriyeli Türkiye ekonomisine, ticaretine, istihdamına katkı sağlayan bir konuma gelmiş durumda.

Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın (AFAD) ağustos 2017 itibarıyla yayımladığı rapora göre bugüne kadar Suriyelilere yapılan harcamaların toplamı 25 milyar dolar. 2011-2016 arası 12,7 milyar dolar ve 2016’da sığınmacılara yapılan yardımların yıllık tutarı 6 milyar dolar. AFAD verilerine göre 510 bin Suriyeli çocuk eğitim görüyor.

Sığınmacılara yönelik yardımlar ve harcamalar AFAD tarafından yönetiliyor. Kurumların kendi bütçelerinden sığınmacılar için yaptıkları harcamalar da yine AFAD’ın koordinasyonu ve bilgisi dâhilinde yürütülüyor. Bu durumda, AFAD’ın açıkladığı rakamlarla Erdoğan’ın ifade ettiği 30 milyar dolar arasında büyük fark söz konusu.

Başbakan Yardımcısı Recep Akdağ’a göre ise Suriyelilere yapılan harcamalar 30 milyar doların da üzerinde. Akdağ sağlık, eğitim, ulaşım gibi hizmetler için yapılan devlet yatırımlarını, bütçe harcamalarını gündeme getirerek, “Yapılan yolları Suriyeliler de kullanıyor” diyor. Akdağ çıtayı daha da yükselterek Avrupalıların bir mülteciye günde 40 avro para harcandığı yönünde hesap yaptıklarını, 40 ile 3 milyon mülteci sayısının çarpılması durumunda günde harcanan paranın 120 milyon avro yaptığını savunuyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan 29 Kasım’da yaptığı konuşmada bugüne kadar 3 milyonun üzerinde olduğunu söylediği sığınmacı sayısını bu kez dörde katladı ve “Türkiye yedi yılda toplamda sayıları 12 milyonu geçen sığınmacı için 30 milyar dolar harcadı.” diye konuştu. Türkiye’nin Suriyeliler için AFAD eliyle 2,3 milyar dolar, belediye hizmetleri olarak 6 milyar dolar, sivil toplum kuruluşları vasıtasıyla 1,2 milyar dolar harcama yaptığını ifade etti.

Erdoğan’ın sıraladığı tutarların toplamı 9,5 milyar dolar ve 30 milyar dolarla arada 20,5 milyar dolar açık kalıyor. Erdoğan bu farkı “sınır içinde ve dışında verilen eğitim ve sağlık hizmetleri, bu hizmetlerde görevlendirilen personelin, kamu düzeni ve güvenliği için yapılan işlerin maliyeti” olarak izah ediyor. Erdoğan asıl büyük yardımı milletin yaptığını, bu yardımların kayıtlara girmediğini söyleyerek böylece toplamın 30 milyar dolara ulaştığını savunuyor. Ancak 30 milyar dolara ulaşmak için yapıldığı öne sürülen “milletin kayda girmeyen yardımlarının” ne kadar olduğu bilinmiyor.

Erdoğan’ın “sığınmacılara asıl büyük yardımı milletin yaptığı” şeklindeki sözlerinin aksine Türkiye’deki milyonlarca kişi devletten yoksulluk ve muhtaçlık yardımı alıyor. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya bakanlığının 2018 bütçe görüşmelerinde muhtaç durumdaki milyonlarca kişiye yapılan yardımların tutarının yıl sonuna kadar 38,3 milyar liraya (10 milyar dolar) ulaşacağını, 2018’de de bakanlık bütçesinin yüzde 95’inin sosyal yardımlara ayrıldığını açıkladı.

Diğer deyişle Suriyeli sığınmacılara milyarlarca dolarlık yardım ettiği savunulan milletin büyük bölümü yardıma muhtaç durumda!

Erdoğan’ın 30 milyar dolar hesabının peşini bırakmamaya kararlı görünen CHP lideri Kılıçdaroğlu, “30 milyar dolar nedir biliyor musunuz? 90 katrilyon lira demek. Dağıtsanız tüm Suriyeliler abat olacak ama açlıktan ölen Suriyeli var. Sen kul hakkı yemediysen vatandaştan toplanan 30 milyar doları kime, nerede harcadın? Kuruşu kuruşuna bu millete hesabını ver.” diyor.

Suriye’deki iç savaşın siyasi, askeri ve ekonomik açıdan oldukça ağır faturasını üstlenmek zorunda kalan Türkiye, 2011’den bu yana ülkenin tamamına yayılan milyonlarca sığınmacı sorunuyla baş başa. Sadece İstanbul’da yarım milyonu aşkın Suriyeli yaşarken Kilis gibi bazı sınır illerinde Suriyelilerin il nüfusuna oranı yüzde 110,12’ye kadar çıkıyor. Diğer bir ifadeyle, il nüfusundan fazla Suriyeli var. Tabii sosyal sorunlar ve yapılan harcamaların ekonomik yükü de ayrı. Şimdi ise Erdoğan’ın 30 milyar dolara ulaştığını söylediği harcamalar iç politikada yeni gerilim konusu. Uzun sürede öyle kalacağa benziyor.

 



Benzer Haberler